Voordat de Europeanen arriveerden, werd Robbeneiland bewoond door de Khoi-khoi, een inheems volk van Zuid-Afrika. Het eiland diende als bron van voedsel en natuurlijke hulpbronnen. De naam “Robben” komt van het Nederlandse woord “robben”, wat “zeehond” betekent, verwijzend naar de zeeleeuwen die ooit op het eiland leefden.
In 1652 stichtte de Nederlandse Oost-Indische Compagnie (VOC) een kolonie aan de Kaap. Robbeneiland werd al snel een belangrijk bezit van de kolonie. Het eiland werd voor verschillende doeleinden gebruikt:
Robbeneiland werd al in 1658 als gevangenis gebruikt. De eerste gevangenen waren criminelen, opstandige slaven en politieke gevangenen. Een van de meest opmerkelijke gevangenen uit deze periode was sjeik Yusuf van Abu, een religieuze en politieke leider die in 1694 naar Robbeneiland werd verbannen.
Na de Britse verovering van Kaap de Goede Hoop in 1795 bleef Robbeneiland in gebruik als gevangenis. Het regime werd strenger en beter georganiseerd. Het eiland werd beschouwd als een van de hardste en meest geïsoleerde gevangenissen in het Britse Rijk.
De detentieomstandigheden op Robbeneiland waren extreem zwaar:
Ondanks deze moeilijke omstandigheden werd Robben Island een centrum van verzet en kennisoverdracht. Veel gevangenen gebruikten hun tijd om te studeren en zich voor te bereiden op de strijd voor vrijheid.
KAAPSTAD, ZUID-AFRIKA, 17 AUGUSTUS 2018: Lions Head, Signal Hill
Apartheid was een systeem van geïnstitutionaliseerde rassenscheiding in Zuid-Afrika, dat duurde van 1948 tot 1994. De blanke minderheidsregering voerde wetten in die discrimineerden tegen zwarte mensen, mensen van Indiase afkomst en kleurlingen.
Tijdens de apartheid werd Robben Island de grootste politieke gevangenis van Zuid-Afrika. Politieke gevangenen – zij die zich verzetten tegen het apartheidsregime – werden naar Robben Island gestuurd om gestraft en geïsoleerd te worden.
Tussen 1960 en 1990 zaten meer dan 3000 politieke gevangenen vast op Robbeneiland. Onder hen bevonden zich enkele van de belangrijkste leiders van de anti-apartheidsbeweging.
Nelson Mandela (1918-2013)
Nelson Mandela is ongetwijfeld de beroemdste gevangene van Robben Island. Mandela, leider van het African National Congress (ANC), werd in 1962 gearresteerd en in 1964 tot levenslange gevangenschap veroordeeld. Hij bracht 18 jaar door op Robben Island, van 1964 tot 1982.
Tijdens zijn gevangenschap zat Mandela opgesloten in een kleine cel van ongeveer 2 bij 2 meter. Hij werkte in de kalksteengroeven, waar de omstandigheden extreem zwaar waren. Ondanks deze omstandigheden behield Mandela zijn morele integriteit en zijn visie op een vrij en egalitair Zuid-Afrika.
Andere opmerkelijke gevangenen:
De gevangenen op Robbeneiland werden gedwongen te werken in de kalksteengroeven. Dit werk was extreem zwaar en gevaarlijk. De gevangenen werkten lange uren onder de brandende zon, met weinig bescherming en nauwelijks rust.
Het werk in de steengroeve diende een dubbel doel: inkomsten genereren voor de gevangenis en de geest van de gevangenen breken. Tegelijkertijd werd dit werk echter ook een plek van solidariteit en leerzaamheid voor de gevangenen.
Ondanks de moeilijke omstandigheden ontwikkelde Robben Island zich tot een centrum van kennis. De politieke gevangenen, van wie velen intellectuelen waren, gebruikten hun tijd om te studeren en andere gevangenen les te geven.
Nelson Mandela studeerde bijvoorbeeld rechten via een schriftelijke cursus tijdens zijn gevangenschap. Andere gevangenen gaven les in talen, wiskunde en geschiedenis. Dit clandestiene onderwijs was een daad van verzet tegen het apartheidsregime.
Na 27 jaar gevangenschap werd Nelson Mandela op 11 februari 1990 vrijgelaten. Zijn vrijlating betekende een keerpunt in de strijd tegen de apartheid. Mandela werd een symbool van verzet en veerkracht.
De vrijlating van Mandela bespoedigde het einde van het apartheidsregime. In 1994 werden de eerste democratische verkiezingen in Zuid-Afrika gehouden. Nelson Mandela werd met een overweldigende meerderheid tot president gekozen.
Na de afschaffing van de apartheid werd Robbeneiland omgevormd tot een museum en historische locatie. In 1996 werd het Robbeneilandmuseum officieel geopend voor het publiek. In 1999 werd Robbeneiland door UNESCO uitgeroepen tot werelderfgoed.
Robben Island is tegenwoordig een levend museum dat de geschiedenis van de strijd tegen de apartheid bewaart en deelt. Het museum trekt jaarlijks duizenden bezoekers van over de hele wereld die komen om te leren en na te denken.
Het museum biedt diverse tentoonstellingen aan:
Robben Island is veel meer dan een museum. Het is een plek van herinnering, een plek waar bezoekers kunnen nadenken over het belang van vrijheid, rechtvaardigheid en menselijke waardigheid. Het herinnert aan de offers die gebracht zijn door hen die voor de vrijheid hebben gestreden.
Het verhaal van Robben Island is een verhaal over menselijke veerkracht. Ondanks de extreem moeilijke omstandigheden behielden de gevangenen hun morele integriteit en hun visie op een beter Zuid-Afrika.
Robben Island is een symbool van de strijd voor rechtvaardigheid en gelijkheid. De geschiedenis van het eiland herinnert ons aan het belang van de strijd tegen onrecht en discriminatie.
Na de afschaffing van de apartheid koos Zuid-Afrika voor verzoening in plaats van wraak. Robben Island is een plek waar deze verzoening kan worden overdacht en begrepen.
De geschiedenis van Robbeneiland is rijk en complex. Van militair fort tot politieke gevangenis, het eiland heeft een cruciale rol gespeeld in de Zuid-Afrikaanse geschiedenis. Tegenwoordig is Robbeneiland een museum en historische locatie die deze belangrijke geschiedenis bewaart voor toekomstige generaties.
Wanneer je Robben Island bezoekt, bezoek je niet zomaar een toeristische attractie. Je bezoekt een plek van herinnering, een plek waar je kunt leren, reflecteren en geïnspireerd raken door de veerkracht en moed van hen die voor vrijheid hebben gevochten.
Bezoek Robbeneiland en ontdek de geschiedenis die Zuid-Afrika en de wereld heeft veranderd.
